Działania ochrony czynnej

Podjęte działania

Usunięcie drzew i krzewów z powierzchni renaturyzowanych siedlisk przyrodniczych – działanie ochrony czynnej – jest najważniejszym zadaniem całego projektu, gdyż w bezpośredni sposób wpływa na polepszenie stanu siedlisk 6120 – ciepłolubnych, śródlądowych muraw napiaskowych oraz 2330 wydm śródlądowych z murawami napiaskowymi.

Prace usuwania drzew i krzewów zostały zrealizowane do końca lutego 2017r. przez wykonawcę usuwania drzew i krzewów (dalej WUDIK), tj.- firma: Zakład Budowlano-Montażowy „POLBUD” Piątek i Ptak Sp. j (dalej Polbud).

Właściwe przeprowadzenie prac zwłaszcza pod kątem przyrodniczym, wymagało wysiłku wielu osób. Prace prowadzone były pod ścisłym nadzorem ornitologicznym jak również we współpracy z zespołem prowadzącym monitoring przyrodniczy (działanie D1), inspektorem nadzorującym prace usuwanie drzew i krzewów, konsultantem ds. przyrody oraz Radą projektu (F1) w tym przedstawicielami RDOŚ, uczelni wyższych, nadleśnictwa, Parków Krajobrazowych i wojska.

Realizacja zadań w terenie wymagała ciągłych wizyt na pustyni, które odbywały się na bieżąco przy użyciu zakupionego w projekcie samochodu (działanie A3).

Ponadto, w związku z ćwiczeniami jednostek wojskowych, prace były koordynowane na bieżąco, aby ich realizacja nie stanowiła zagrożenia dla zdrowia i życia spadochroniarzy.

W ramach działania C1 – usunięcie drzew i krzewów z powierzchni renaturyzowanych siedlisk przyrodniczych wykonano następujące prace:

  • przeprowadzono inwentaryzację drzew i krzewów niezbędną do pozyskania decyzji administracyjnej, o której mowie w ustawie z dnia 16.04.2004r. „O ochronie przyrody” (tekst jednolity Dz.U. z 2013r. poz. 627) – wobec wszystkich drzew i krzewów, których wiek w chwili pomiaru przekracza 10 lat (zrealizowano) – pozyskano stosowne zezwolenia administracyjne wydane przez Wójta Gminy Klucze;
  • sporządzono „Dokumentację techniczno – organizacyjną prac polegających na usunięciu drzew i krzewów z terenu Pustyni Błędowskiej będącej w użytkowaniu wojska” oraz „Metodykę wykonania prac polegających na usunięciu zalegającej pod drzewami materii organicznej” dokumeny opisujące sposób wykonania prac;
  • przeprowadzono prace terenowe usunięcia drzew i krzewów z powierzchni renaturyzowanej (powierzchnia terenu objętego zabiegami czynnymi – 366,7113 ha);
  • sporządzono dokumentację powykonawczeą z przeprowadzonych prac (każdorazowo, podczas odbioru prac terenowych);

Nad właściwym wykonaniem prac w terenie (z ramienia RZI w Krakowie) sprawował nadzór Inspektor Nadzorujący Prace Usuwania Drzew i Krzewów p. Jacek Ślizowski  – Przedsiębiorstwo Wielobranżowe SMREK (zwany dalej Inspektorem nadzorującym PUDIK) Firma wyłoniona została w drodze zapytania ofertowego.

Zadania inspektora nadzorującego PUDIK :

  • bieżące kontrole prowadzonych prac usuwania drzew i krzewów przez firmę Polbud,
  • kontrola jakości prac prowadzonych przez WUDIK, odbiory prac,
  • weryfikacja zgodności usunięcia drzew i krzewów z decyzją administracyjną,
  • weryfikacja osób wykonujących prace terenowe, ich kwalifikacji, doświadczenia i uprawnień, oraz czy są to osoby wskazane w dokumentacji techniczno – organizacyjnej prac lub we wprowadzonych późniejszych pisemnych zmianach zaakceptowanych przez Zamawiającego,
  •  weryfikacja używanych narzędzi, pojazdów i urządzeń, ich sprawności oraz zgodności z wykazem, stanowiącym załącznik do dokumentacji techniczno – organizacyjnej prac lub we wprowadzonych późniejszych pisemnych zmianach zaakceptowanych przez Zamawiającego,
  • weryfikacja opracowanych przez WUDIK „Dokumentacji techniczno – organizacyjnej prac polegających na usunięciu drzew i krzewów z terenu Pustyni Błędowskiej będącej w użytkowaniu wojska” i „Metodyki wykonania prac polegających na usunięciu zalegającej pod drzewami materii organicznej” oraz dokumentacji powykonawczej.

Szczegółowy opis prac:

  • teren do realizacji zadania C1 (usuwania drzew i krzewów) został przekazany firmie Polbud na czas trwania prac.
  • wykonawca (WUDIK) przystąpił do inwentaryzacji drzew i krzewów w wieku powyżej 10 lat koniecznej do wydania przez Wójta Gminy Klucze decyzji administracyjnych zezwalających na ich usunięcie.
  • inwentaryzacja prowadzona była systematycznie (łącznie przekazano 6 kompletów dokumentacji), i stanowiła podstawę do wnioskowania o zgodę na usuniecie drzew i krzewów.
  • prace usuwania drzew i krzewów oraz usuwania materii organicznej zakończono 28.02.2017r. i prowadzone były systematycznie od 31.12.2014r. (przekazanie terenu do prowadzenia działań ochrony czynnej).

Rola Zespołu Zarządzającego Projektem w tym zadaniu wymagała szczególnego wysiłku i zaangażowania. Włożyliśmy dużo pracy, odbyliśmy wizyty w urzędach, aby jak najszybciej pozyskać wymagane prawem decyzje administracyjne na usuwanie drzew i krzewów oraz niszczenie siedlisk przyrodniczych.

Decyzje administracyjne pozyskane w ramach prowadzonego działania:

–  decyzje zezwalające na usuwanie drzew i krzewów  wydane przez Wójta Gminy Klucze.

– decyzje Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie zezwalające na zniszczenie siedlisk chronionych gatunków roślin (znak OP-I.6400.6.2015.PWI z dnia 20.03.2015) oraz na zniszczenie chronionych gatunków ptaków (znak OP-I.640170.2015.PKw z dnia 18.03.2015)

Prace w terenie były niezwykle trudne z uwagi na miałkie, piaszczyste podłoże stanowiące duże zagrożenie dla sprzętu (uszkodzenia maszyn), co niejednokrotnie wpływało na zachwianie tempa realizacji zadania. Ponadto podczas prowadzenia prac bardzo dużą rolę odgrywały warunki atmosferyczne.

Istotny element prac terenowych stanowiło usuwanie materii organicznej oraz karczowanie lub frezowanie pni.

W dniu 12.06.2017r. rozpoczęliśmy kolejny etap prac mających na celu czyszczenie gleby bielicowej. Zakupiliśmy w ramach działania A3 dwie maszyny: głębosz z wałami zębatymi oraz sandcleaner.

Prace wykonywane były w okresie : 12-27.06.2017 (11 dni), 17.07-11.08.2017 (20 dni), 04.09-24.11.2017 (57 dni) w oparciu o Plan prac pilotażowych czyszczenia gleby bielicowej, na podstawie Rozkazów dziennych Szefa RZI w Krakowie. Pracownicy zostali przeszkoleni w zakresie obsługi głębosza z wałami zębatymi oraz sandcleanera i udzielono im instruktażu w zakresie prowadzenia prac, BHP, P.POŻ i ochrony przyrody i środowiska.

W dniach 12-27.06.2017r. przeprowadziliśmy prace z użyciem głębosza na obszarze ok. 30 ha.

  

Kolejny etap prac prowadzony był w dniach 17.07 – 11.08.2017r. Prace prowadzone były z użyciem głębosza i sancleanera. Pomimo niesprzyjających warunków pogodowych prace przeprowadziliśmy na kolejnych 40 ha. Efekt jest zadowalający. Czyszczenie gleby bielicowej przynosi oczekiwane rezultaty. Powtarzanie prac przez kolejne lata, sukcesywnie z użyciem zakupionego sprzętu zapewne pozwoli na utrzymanie efektów prowadzonych prac terenowych.

 

 

Założony CEL realizacji zadania został osiągnięty. Strefa buforowa (pola deflacyjne) została oczyszczona poprzez jednorazowe czyszczenie głęboszem i sandcleanerem terenu nie porośniętego murawami napiskowymi.

Teren objęty działaniami ochrony czynnej (C1), z którego usunięto zwarty drzewostan oraz zarośla sosnowe, pomimo usunięcia biomasy (igliwie, szyszki, gałęzie, korzenie) przed przeprowadzeniem prac na polach deflacyjnych pokrywała kilkudziesięciocentymetrowa warstwa organiczna tworząca inicjalną glebę bielicową, na której w wyniku sukcesji będą pojawiały się siewki sosny i innych drzew, oraz rośliny zielne charakterystyczne dla terenów pozrębowych. Odkryta gleba może być zasiedlana również przez gatunki inwazyjne.

Przedmiotowy teren (zakładano ok. 200 ha – ostatecznie prace wykonano na 182 ha (pozostały teren to obszar siedlisk)) nie był pokryty przez chronione siedliska przyrodnicze, jednak warunkuje ich zachowanie na obszarze objętym projektem. Tereny otwartego piasku tworzą tzw. strefę buforową, na której w sposób swobodny mogą zachodzić procesy eoliczne, a przemieszczany z niej piasek będzie powstrzymywał sukcesję na płatach chronionych siedlisk 2330 i 6120.

Przeprowadzono prace na ok 180 ha terenu, częściowo za pomocą głębosza i sandcleanera, zależnie od bieżącej oceny terenu przez osobę nadzorującą.

Prace wykonywane były przy użyciu następującego sprzętu: 2 TRAKTORY (35 WOG , 5 Batalion), GŁĘBOSZ, SANDCLEANER, Kontener KP7, koparko-ładowarka, ciągnik siodłowy z naczepą Jelcz 417D,

Uwaga: użyto 2 traktory kołowe JOHN DEERE 6095: silnik wyposażony jest w filtr DPF oraz katalizator DOC spełniający  najwyższe normy ekologiczne klasy III B, napęd 4×4 oraz wyposażenie w złącza mechaniczne i hydrauliczne w pełni zabezpieczające wymagania sandcleanera oraz głębosza z wałami.

Prace przeprowadzono systemem gospodarczym.

 

Usuwanie wierzby piaskowej

Usuwanie wierzby piaskowej odbyło się w oparciu o dokumentację sporządzoną przez firmę Habitat Selection (firma prowadząca monitoring przyrodniczy na terenie pustyni). Dokumentacja określiła m.in. procent udziału wierzby piaskowej ( wg stanu na marzec/kwiecień 2017r. ) na terenie pustyni wg map wykonanych za pomocą drona zakupionego w projekcie w ramach działania A3. Prace nadzorowali pracownicy zespołu zarządzającego projektem wraz z Konsultantem ds przyrody Wojciechem Mrozem, który wytypował (ze względów przyrodniczych) do pozostawienia w terenie kilka szt. wierzby.

Dokumentacja wstępna

Prace „Usuwania zakrzaczeń wierzby piaskowej (przetarg publiczny) na terenie Pustyni Błędowskiej na potrzeby projektu LIFE 12 NAT/PL/000031 finansowanego ze środków KE i NFOŚiGW w ramach instrumentu finansowego LIFE+” prowadzone były przez firmę OPTIMAX – Przedsiębiorstwo Usługowo-Budowlane z siedzibą w Trzebini, ul. Gen. Wł. Sikorskiego 71 – umowa nr 30/2017/LIFE z dnia 25.08.2017r. Ze względu na opóźnienia w realizacji umowy w dniu 12.10.2017r. odstąpiliśmy od jej realizacji z winy Wykonawcy prac. Ostatecznie prace zostały wykonane na 93 ha.

Ostatecznie prace zostały dokończone przez firmę MARKUS MAREK GURGUL, ul. Cechowa 127A, 30-685 Kraków. Firma usunęła wierzbę z pozostałych 33 ha w terminie do 20.12.2017r.

  

 

 

Opracowała: Edyta Mazur – Menedżer Projektu LIFE12 NAT/PL/000031