Pustynia Błędowska

Zarys historyczny
Od wczesnych lat XX wieku pustynia wykorzystywana była jako poligon. Podczas I wojny światowej ćwiczył tu przed bitwą pod Krzywopłotami batalion pomocniczy piechoty legionowej. W okresie międzywojennym obszar ten wykorzystywała do ćwiczeń piechota i artyleria Okręgu Korpusu Nr V w Krakowie. Przed II wojną światową pustynia była również wykorzystywana przez Wojsko Polskie jako poligon lotniczy, a w czasie II wojny światowej pustynia służyła jako poligon niemieckiej Afrika Korps oraz niemieckim lotnikom z bazy Udetfeld koło Siewierza – obecnie Pyrzowice. Z zachowanych w Rejonowym Zarządzie Infrastruktury w Krakowie dokumentów wiemy, że w latach 60 ubiegłego wieku, teren pustyni wykorzystywany był jako 27 Poligon Lotniczy Olkusz-Błędów, na którym zlokalizowany był budynek koszarowy, budynek garażowo-stajenny, magazyn MPS (ziemianka kryta drewnianym dachem), stanowisko dowodzenia, dwa bunkry z kamienia łamanego, trzy dwudziestometrowe drewniane wieże obserwacyjne oraz wieża topograficzna. Stanowisko dowodzenia zlokalizowane było od strony Chechła oraz na górze Czubatce w Kluczach, jednak z powodu groźby zawalenia, ruiny usunięto.

Decyzją Prezydiów Wojewódzkich Rad Narodowych w Krakowie i Stalinogrodzie, do dyspozycji wojska, przekazano w 1954 r. tereny o powierzchni ok. 2289 ha, w skład których wchodziły tereny Pustyni Błędowskiej i tereny leśne. Obecnie tylko część północna pustyni, będąca we władaniu wojska, stanowi wojskowy plac ćwiczeń, który zajmuje teren o powierzchni ok. 375 ha i jest wykorzystywany przez 6 Brygadę Powietrznodesantową jako zrzutowisko dla spadochroniarzy, sprzętu bojowego i zaopatrzenia. Jej położenie, ukształtowanie i pokrycie terenu sprzyjają realizacji szkolenia skoków spadochronowych bez dodatkowych nakładów finansowych na przygotowanie zrzutowiska.

Na terenie pustyni, w tym części znajdującej się we władaniu wojska, realizowany jest projekt „Kompleksowa ochrona nieleśnych siedlisk przyrodniczych na terenach wojskowych NATURA 2000” – Life+ Pustynia Błędowska, którego realizacja ma trwać do czerwca 2017 roku. Celem projektu jest osiągnięcie właściwego stanu ochrony największego w Polsce kompleksu dwóch napiaskowych siedlisk przyrodniczych i odnowienie piaszczystych terenów Pustyni

Dlaczego pustynia straciła swój urok
W latach 50-tych XX wieku część pustyni zaorano i obsiano wierzbą kaspijską oraz sosną zwyczajną.
W połączeniu z pyłami przemysłowymi GOP-u i obserwowanym obecnie podnoszeniem się poziomu wód, spowodowało to znaczne zmniejszenie powierzchni odkrytych piasków. Część południowa pustyni jeszcze niedawno była niemal całkowicie zarośnięta (wyjątkiem są krawędzie wschodnie), a część północna, w okolicach Chechła, jest wciąż terenem w dużej mierze odsłoniętym. Długość pustyni wynosi niecałe 10km, a szerokość do 4 km.
Tereny wchodzące w skład obszaru są w części pozbawione zwartej pokrywy roślinnej, w części porośnięte lasem. Zbiorowiska leśne to przede wszystkim sztuczne nasadzenia sosny (Pinus sylvestris) i brzozy (Betula pendula). Odkryte powierzchnie były obsadzane wierzbą ostrolistną (Salix acutifolia), której krzewy rozrastają się w różnych częściach pustyni. Obszar piaszczysty porastają (2330) wydmy śródlądowe z murawami szczotlichowymi (Spergulo-Corynophoretum) i strzęplicowymi (Festuco psammophilae – Koelerietum glaucae), z niewielkimi skupieniami krzewów wierzby piaskowej (Salix repens subsp. arenaria) i pojedynczymi sosnami zwyczajnymi (Pinus sylvestris) pochodzącymi z samosiewu.

Zwierzęta i rośliny występujące na Pustyni Błędowskiej

Ptaki występujące na terenie Pustyni Błędowskiej:

Trzmielojad zwyczajny (Pernis apivorus),trzmielojad zwyczajnyŻródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Trzmielojad_zwyczajny

Zimorodek (Alcedo atthis),ZIMORODEK ZWYCZAJNYŻródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Zimorodek_zwyczajny#mediaviewer/File:Alcedo_atthis-8b.jpg

Dzięcioł czarny (Dryocopus martius),Dzięcioł czarnyŻródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Dzi%C4%99cio%C5%82_czarny

Dzięcioł średni (Dendrocopos medius),Dzięcioł średniŹródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Dzi%C4%99cio%C5%82_%C5%9Bredni

Dzięcioł białogrzbiety (Dendrocopos leucotos),Dziecioł bialogrzbietyŻródło :http://pl.wikipedia.org/wiki/Dzi%C4%99cio%C5%82_bia%C5%82ogrzbiety

Dzięcioł białoszyi (Dendrocopos syriacus),dziecioł białoszyiŻródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Dzi%C4%99cio%C5%82_bia%C5%82oszyi

Jarzębatka, pokrzewka jarzębata (Sylvia nisoria),JarzebatkaŹródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Jarz%C4%99batka

Gąsiorek, dzierzba gąsiorek (Lanius collurio), Neuntöter (Lanius collurio)Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/G%C4%85siorek

Lelek zwyczajny (Caprimulgus europaeus) lęgowy,lelek zwyczajnyŻródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Lelek_zwyczajny

Lerka, skowronek borowy (Lullula arborea), (Ochr. Cz.) lęgowy,LerkaŻródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Lerka

Świergotek polny (Anthus campestris),Swiergotek polnyŻródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awiergotek_polny

Ortolan, trznadel ortolan (Emberiza hortulana),ORTOLANjpgŻródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Ortolan

Gatunki typowe:
Szczotlicha siwa (Corynephorus canescens),
Sporek wiosenny (Spergula morisonii),
Chroszcz nagołodygowy (Teesdalea nudicaulis),
Wiosnówka pospolita (Erophila verna),
Piaskownica zwyczajna (Ammophila arenaria),
Strzęplica siwa (Koeleria glauca)
Turzycą piaskową (Carex arenaria)
Mietlica (Agrostis sp.).

Gady występujące na terenie Pustyni Błędowskiej
Gatunki wymienione w IV Zał. Dyrektywy Habitatowej:
Gniewosz plamisty (Coronella austriaca)
Jaszczurka zwinka (Lacerta agilis)
Padalec zwyczajny (Anguis fragilis)
Jaszczurka żyworodna (Lacerta vivipara)
Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix)
Żmija zygzakowata (Vipera berus)

Płazy występujące na terenie Pustyni Błędowskiej
Grzebiuszka ziemna (Pelobates fuscus)

Bezkręgowce występujące na terenie Pustyni Błędowskiej
Mrówkolew wydmowy (Myrmelon bore) (C.K.).
Błonkówki (żądłówki)
Motyle i chrząszcze związane z tego typu siedliskami.